Ömrünü Tamamlamış Araçlar (ÖTA) Yönetmeliği Taslağındaki Değişiklikler Ne Anlama Geliyor?

Neden Önemli?

Ömrünü tamamlamış araçlar (ÖTA), hem tehlikeli atık potansiyeli hem de geri kazanılabilir hammadde değeri nedeniyle çevre politikalarının kritik başlıklarından biridir. Hazırlanan yeni yönetmelik taslağı, Türkiye’nin döngüsel ekonomi, AB uyum süreci ve iklim politikaları doğrultusunda ÖTA yönetimini daha sıkı, izlenebilir ve standart hale getirmeyi amaçlamaktadır.

Bu taslak; araç sahiplerinden sigorta şirketlerine, geçici depolama alanlarından geri dönüşüm tesislerine kadar geniş bir paydaş grubunu doğrudan etkilemektedir.

Kapsam Genişliyor: Hangi Araçlar Dahil?

Yeni düzenleme ile yönetmeliğin kapsamı netleştirilmiş ve genişletilmiştir.
Artık:

L, M1 ve N1 kategorisindeki araçlar,
Motosiklet ve motorlu bisiklet hariç üç tekerlekli araçlar,
Bu araçlara ait aksam, parça ve malzemeler açık şekilde kapsama alınmıştır.

Bu durum özellikle hafif ticari araçlar ve ithalatçı firmalar açısından yükümlülüklerin daha net tanımlanması anlamına gelmektedir.

Tanımlar Güncellendi: Kavramsal Netlik

Taslak, Atık Yönetimi Yönetmeliği ile tam uyum sağlayacak şekilde tanımları güncellemiştir.
Öne çıkan başlıklar:

Geri dönüşüm – geri kazanım – bertaraf ayrımı netleştirildi
Tehlikeli atık ve zararlı madde tanımları açık biçimde eklendi
ÖTA tanımı doğrudan atık mevzuatına bağlandı

Bu değişiklikler, uygulamada yaşanan yorum farklılıklarını azaltmayı hedeflemektedir.

Araç Sahipleri İçin Yeni Yükümlülükler

Araç sahipleri açısından en kritik değişiklikler şunlardır:

Araçlar yalnızca ÖTA teslim yerleri veya lisanslı geçici depolama alanlarına teslim edilebilecek
Teslim sırasında vergi, ceza ve geçiş borcu olmadığına dair belge ibrazı zorunlu
Araç Kayıttan Düşme ve Bertaraf Formu dijital sistem üzerinden düzenlenecek ve ücretsiz verilecek

Bu süreç, kayıt dışı hurda akışını önemli ölçüde sınırlandıracaktır.

Dijital İzleme ve Şeffaflık

Taslak ile birlikte dijital denetim mekanizması güçlendirilmektedir:

Teslim aşamasında aracın fotoğrafı çekilerek Bakanlık sistemine yüklenecek
Fotoğraf; aracın tamamını, plakasını ve mevcut durumunu gösterecek
Belgeler yıl sonunda toplu olarak Bakanlığa iletilecek

Bu adım, izlenebilirlik ve suistimalin önlenmesi açısından stratejik bir yeniliktir.

Zararlı Maddeler ve Tasarım Odaklı Yaklaşım

Yeni düzenleme, yalnızca bertarafı değil araç tasarımını da hedeflemektedir:

Zararlı madde kullanımı sınırlandırılıyor
Geri dönüşümü kolaylaştıran tasarımlar teşvik ediliyor
Üreticiler için tip onayı süreçleri Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı esaslarına bağlanıyor

Bu yaklaşım, AB ELV Direktifi ile yüksek düzeyde paralellik göstermektedir.

Sektör İçin Ne Değişiyor?

Bu taslak;

Geri dönüşüm ve bertaraf tesisleri için daha sıkı teknik kriterler
Sigorta şirketleri için net teslim ve raporlama yükümlülükleri
Otomotiv üreticileri ve ithalatçıları için tasarım ve sorumluluk baskısı
anlamına gelmektedir.

Uyum sağlayan işletmeler için ise rekabet avantajı ve kurumsal itibar artışı söz konusudur.

Sonuç: Yeşil Dönüşümün Somut Adımı

ÖTA Yönetmeliği Taslağı, Türkiye’de atık yönetiminin klasik “bertaraf” yaklaşımından çıkarak döngüsel ekonomi modeline geçişinin önemli bir adımıdır. Bu süreci doğru okuyan ve erken uyum sağlayan aktörler, geleceğin sürdürülebilir otomotiv ve geri dönüşüm ekosisteminde belirleyici olacaktır.

Taslak Mevzuat Çalışmalarına katkı sağlamak; Değerlendirmelerinizi yapıp görüşünüzü bildirmeniz için;

Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Taslağı - Görüş Formu

ÇEVRE MEVZUATI TASLAK ÇALIŞMALARININ TAMAMINA ULAŞMAK İÇİN TIKLAYINIZ.